Thursday, December 1, 2016

Perbandingan antara penilaian formatif dan penilaian sumatif

Pengenalan
Penilaian ialah proses yang digunakan untuk membuat keputusan atau pertimbangan nilai daripada beberapa pemerhatian. Oleh itu tujuan menilai dalam konteks persekolahan atau di bilik darjah adalah berkait rapat dengan pengajaran dan pembelajaran. Dari segi pengajaran, maklumat yang diperolehi  hasil penilaian yang dijalankan akan dapat membantu  guru  memperbaiki pengajaran. Sekiranya penyampaian kurang berkesan, maka guru boleh membuat keputusan untuk menggunakan kaedah atau pendekatan lain yang difikirkan lebih bersesuaian.
Dalam konteks pembelajaran pula, maklumat daripada penilaian tersebut, guru boleh mendiagnos kelemahan dan kekuatan pelajar  tentang sesuatu topik pembelajaran. Daripada maklumat tersebut juga, guru boleh memberi gred atau markah serta menempatkan pelajar mengikut aliran pengajian tertentu. Penilaian yang dijalankan oleh guru boleh diklasifikasikan kepada beberapa bentuk seperti penilaian rujukan norma, rujukan kriteria, penilaian formatif dan penilaian sumatif.

SOALAN 1
Perbandingan antara penilaian formatif dan penilaian sumatif
Bagi mencapai matlamat dan objektif yang dirancangkan, aktiviti penilaian seringkali memberikan maklumat penting kepada guru untuk melaksanakan tindakan seterusnya. Penilaian yang dijalankan bagi tujuan  memperoleh maklumat  bagi memperbaiki kurikulum dikenali penilaian formatif.  Penilaian ini dijalankan sepanjang masa dan maklumat yang diperolehi daripada penilaian ini digunakan secara terus menerus.
Penilaian formatif meliputi aktiviti mengesan kekuatan dan kelemahan penguasaan pelajar dalam sesuatu kemahiran yang telah diajar. Penilaian formatif ini lebih menumpukan kepada penilaian penguasaan pelajar dalam sesuatu tajuk,
Berbeza dengan penilaian formatif yang lebih menumpukan menilai tahap penguasaan pelajar dalam satu-satu topik pembelajaran, penilaian sumatif  bertujuan untuk menentukan pencapaian pelajar pada akhir sesuatu penggal persekolahan dan digunakan untuk menentukan keberkesanan sesuatu kurikulum secara keseluruhan.
Pada asasnya, penilaian formatif bertujuan untuk memperbaiki pengajaran pembelajaran. Di samping memperbaiki pengajaran dan pembelajaran, secara langsung penilaian yang dijalankan dapat meningkatkan pencapaian pelajar pada akhir sesuatu pelajaran. Hal ini dapat direalisasikan melalui ujian-ujian yang dikendalikan dapat memperlihatkan kelemahan-kelemahan yang wujud sama ada pada penyampaian guru atau penguasaan murid dan seterusnya guru akan memperbaiki agar murid dapat menguasai dengan lebih baik. Situasi ini akan menolong murid-murid menguasai sesuatu unit atau topik pembelajaran dan ini memungkinkan mereka memperolehi pencapaian yang lebih baik pada akhir penggal atau semester persekolahan.
Penilaian sumatif pula bertujuan untuk menentukan  pencapaian murid sebagai  satu kumpulan dengan membezakan antara pencapaian pelajar berdasarkan gred yang telah ditentukan. Selain itu, penilaian sumatif juga bertujuan untuk mengiktiraf kebolehan dan kemahiran yang dimiliki oleh pelajar. Ini berdasarkan skor yang diperolehi oleh pelajar dalam penilaian yang dijalankan.
Penilaian formatif juga dapat  memperbaiki kualiti serta dapat meramal pencapaian pelajar. Menjadi satu kepuasan kepada seseorang guru apabila beliau dapat meningkatkan pencapaian murid-murid dari semasa ke semasa. Dengan mengadakan ujian formatif, guru dapat  meningkatkan pencapaian dan mengekalkan pencapaian yang memuaskan. Hal ini melalui perbandingan yang boleh dibuat antara pencapaian murid sekarang dengan pencapaian murid-murid lalu melalui rekod ujian formatif yang telah dikendalikan dan mencatatkan masalah yang dihadapi oleh murid-murid dahulu serta langkah penyelesaian yang telah diambil. Dengan cara ini, guru dapat mengekalkan prestasi pelajar dan  meramal pencapaian pada akhir penggal persekolahan.
Keputusan penilaian  sumatif pula dapat memperlihatkan peringkat pencapaian yang berbeza mengikut kumpulan. Item yang sama ditadbir kepada beberapa kumpulan bagi tujuan membuat perbandingan pencapaian yang diperolehi. Dengan cara itu, perbandingan pencapaian dapat dibuat dalam menentukan kelompok pelajar lemah, sederhana dan cemerlang serta kelas (bilik darjah) yang lemah dan cemerlang.
Di samping itu, kegunaan penilaian formatif juga  bertujuan mengubah suai pengajaran seseorang guru. Hal ini kerana  pencapaian yang rendah di kalangan murid-murid barangkali disebabkan  oleh kelemahan pengajaran guru itu sendiri. Pendekatan yang diambil oleh guru berkenaan tidak semestinya sama dalam semua sesi pembelajaran yang dikendalikan. Begitu juga murid-murid yang dihadapinya terdiri daripada pelbagai peringkat kebolehan. Ada yang sederhana, lemah dan cemerlang. Keadaan ini memerlukan pengubahsuaian dalam penyampaian guru agar pembelajaran lebih berkesan. Berasaskan penilaian yang dijalankan guru dapat mengenal pasti aspek atau topik yang menunjukkan kecenderungan murid-murid masih lemah dan topik yang telah dikuasai oleh murid. Selain mengatasi kelemahan dalam pengajaran, guru juga dapat menentukan pendekatan yang lebih baik dalam penyampaian. Misalnya, guru menggunakan pendekatan syarahan  dalam menyampaikan pengajaran. Pada  akhir topik berkenaan, satu ujian formatif dilakukan dan mendapati kebanyakan murid kurang memahami topik yang diperkatakan. Dengan itu guru dapat memahami bahawa pendekatan berkenaan tidak sesuai dan beliau boleh mengubah dengan menggunakan pendekatan lain seperti perbincangan dan sebagainya.
Penilaian sumatif pula dapat dijadikan petunjuk  dalam memulakan sesuatu kursus baru yang berkaitan. Sebelum memulakan sesuatu kursus baru murid-murid dikehendaki terlebih dahulu menduduki ujian yang menentukan peringkat pencapaian mereka agar dapat memastikan murid-murid berkenaan telah menguasai kemahiran asas yang diperlukan dalam sesuatu kursus baru berkenaan. Sekiranya murid-murid berkenaan sudah mencapai peringkat tertentu, barulah mereka dibenarkan untuk mengambil kursus tersebut.

Penilaian formatif juga bertujuan untuk memberikan bimbingan pembelajaran kepada murid-murid. Maklumat yang diperolehi daripada siri ujian yang dijalankan dapat digunakan oleh murid-murid untuk mengatasi kelemahan mereka. Mereka boleh berbincang dan mendapat bimbingan serta khidmat nasihat daripada guru mereka. Dengan cara itu, murid-murid berkenaan dapat mengatasi masalah mereka dan seterusnya meningkatkan penguasaan pembelajaran. Mereka juga akan menjadi  sentiasa bersedia untuk menduduki  siri ujian yang dijalankan dan dengan itu memerlukan ketekunan dan tumpuan kepada topik-topik pembelajaran.
Berikut adalah ciri-ciri penilaian formatif:
·         dijalankan bagi tujuan memperoleh maklumat bagi memperbaiki kurikulum.
·         dijalankan sepanjang masa dan maklumat yang diperolehi daripada penilaian ini digunakan secara terus menerus.
·         bercorak ujian diagnostik yakni yang dapat memberikan input akan masalah yang dihadapi murid dalam mengikuti pembelajaran.
·         dijalankan sepanjang masa pengajaran dan pembelajaran berlangsung.
·         maklumat yang diperolehi hendaklah digunakan serta merta dalam memperbaiki pengajaran dan pembelajaran agar pelajar dan guru sama-sama memperolehi manfaat daripadanya.
·         Contoh: sesi soal jawab, latihan yang diberikan guru dan ujian di bilik darjah yang tidak ditentukan gred.

Penilaian sumatif pula mempunyai ciri-ciri di bawah:
·         lebih menumpukan menilai tahap penguasaan pelajar dalam satu-satu topik pembelajaran
·          untuk menentukan pencapaian pelajar pada akhir sesuatu penggal persekolahan dan digunakan untuk menentukan keberkesanan sesuatu kurikulum secara keseluruhan.

         Kesimpulannya, penilaian atau ujian formatif  adalah suatu strategi dalam proses pengajaran dan pembelajaran  yang bermanfaat dalam membantu pelajar dan guru. Maklum balas yang diperolehi  dapat digunakan oleh guru dan murid-murid serta merta dalam memperbaiki kelemahan-kelemahan yang wujud. Ia memberikan motivasi kepada guru untuk terus berusaha dengan gigih bagi memastikan kecemerlangan pelajar. Manakala pada pihak murid-murid pula, ia memberikan harapan tinggi mereka untuk mencapai kecemerlangan dalam pelajaran. Penilaian sumatif  pula ialah penilaian yang dijalankan telah lama dilaksanakan dalam dunia pendidikan dengan tujuan utama ialah untuk  memberikan gred kepada pencapaian murid. Di samping itu, penilaian ini juga dapat digunakan secara menyeluruh dalam memperbaiki sesuatu kurikulum kerana keputusan yang diperolehi lebih menyeluruh.

Perbezaan antara penilaian formatif dan penilaian sumatif.

Aspek

Penilaian Formatif

Penilaian Sumatif
 Konsep
 Ujian yang boleh dibentuk dan ditadbir secara formal atau tidak formal bagi mengesan kemajuan atau penguasaan murid terhadap sesuatu pembelajaran
 Ujian yang dijalankan secara formal bagi mengesan pencapaian murid dalam tempoh tertentu persekolahan.
 Tujuan

 Mengenal pasti tahap penguasaan dan kemajuan murid dan seterusnya mengambil langkah susulan bagi membaiki kelemahan yang wujud.
 Mengenal pasti pencapaian pelajar untuk beberapa topik pembelajaran dan seterusnya memberikan skor dan gred pencapaian pelajar.
 Waktu penilaian
 Sepanjang pengajaran dan pembelajaran berlangsung

 Selepas beberapa topik pembelajaran atau pada pertengahan atau akhir penggal persekolahan.
 Kaedah
 Formal : pensel-kertas
Tidak formal : pemerhatian, soal jawab, tugasan, latihan
Dibuat secara individu atau dalam kumpulan
 Dibuat secara formal – ujian pensel-kertas, lisan.

Dijalankan secara berkumpulan
 Selepas penilaian dijalankan

 Membaiki kelemahan murid serta merta  dengan mengulang semula topik pembelajaran – pemulihan
Menjalankan aktiviti pengukuhan – pengayaan

 Menempatkan murid mengikut kumpulan pencapaian yang sesuai.
Memberikan pengiktirafan – sijil, hadiah dsb.
Membaiki kurikulum / mata pelajaran










SOALAN 2
Perbandingan antara ujian rujukan norma dan ujian rujukan kriteria
Menurut  Popham (1981), ujian rujukan norma digunakan bagi  menentukan status seseorang  murid berpandukan  prestasi murid yang lain dalam sesuatu ujian berkenaan. Ujian rujukan kriteria pula digunakan untuk menentukan status individu berhubung domain tingkah laku  dan merujuk kepada satu set tingkah laku kriteria  yang telah ditetapkan.
Dalam ujian rujukan norma, keputusan yang diperolehi oleh murid-murid memberikan beberapa maklumat kepada guru. Pertama, keputusan yang diperolehi oleh murid-murid itu dibandingkan dengan keputusan murid yang lain yang mengambil ujian yang sama atau kedudukan seseorang murid boleh dibandingkan  dengan murid lain boleh dalam bilik darjah yang sama atau dalam sesebuah negara.
            Ujian rujukan norma bertujuan untuk mendapatkan perbezaan yang maksimum antara murid-murid berkenaan. Bagi memastikan  tercapai tujuan berkenaan, tahap kesukaran item dikawal agar tidak terlalu sukar dan terlalu mudah. Lazimnya kesukaran soalan adalah berdasarkan nisbah 25% mudah, 50% sederhana dan 25% sukar.  Keputusan daripada penilaian atau ujian akan mencerminkan  siapa lebih pandai atau di mana kedudukan seseorang pelajar dalam sesuatu bilik darjah atau sekolahnya. Ujian rujukan norma ini tidaklah memberikan maklumat secara terperinci tentang kemahiran  seseorang murid. Sebaliknya apa yang diberikan penekanan ialah tentang siapa lebih baik daripada siapa. Keadaan ini memerlukan item penilaian benar-benar dapat memastikan perbezaan (mendiskriminasikan) antara pelajar.
Ujian rujukan kriteria  memberikan penekanan yang berbeza daripada ujian rujukan norma. Matlamat ujian ini bukan untuk membandingkan  prestasi antara murid tetapi lebih menumpukan kepada perbandingan kepada kriteria yang sama yang telah ditetapkan sama ada tercapai atau tidak. Pendekatan ini dipelopori oleh Glaser pada tahun 1963 (dipetik daripada Popham, 1971). Menurut Glaser (1973) kriteria yang digunakan  tidak bermaksud akhiran sesuatu  kemahiran, tetapi kriteria itu bergantung kepada penetapan oleh guru, yakni pada aras mana yang ingin guru tetapkan kriteria yang harus dicapai oleh murid-murid.
            Ujian rujukan norma digunakan bagi  menentukan status seseorang  murid berpandukan  prestasi murid yang lain dalam sesuatu ujian berkenaan. Misalnya, seorang murid dapat menjawab 50 item dengan betul daripada 60 butiran ujian. Skor mentah murid ini ialah 50. Kedudukan murid ini dibandingkan dengan calon lain dengan menggunakan satu jadual norma. Jadual berkenaan akan menunjukkan kedudukan calon dalam bentuk pangkat peratusan berbanding  dengan satu kumpulan norma yang ditetapkan. Andaikan  skor mentah tadi  memberikan bacaan pangkat peratusan ke-83 mengikut jadual norma, maknanya murid tersebut berprestasi melebihi atau menyamai 82 peratus daripada murid-murid lain  dalam kumpulan norma. Dalam konteks penilaian ini, jika ramai murid yang mendapat skor yang rendah, markah lulus lazimnya cenderung akan rendah. Begitu juga sebaliknya. Dengan itu,  ada kemungkinan murid yang lemah akan lulus kerana terdapat murid-murid lain yang lebih lemah.
            Ujian rujukan kriteria biasanya diadakan setelah sesuatu kemahiran diajarkan. Keputusan ujian ini kemudian dibandingkan dengan kriteria yang telah ditetapkan, misalnya sebagai peringkat pencapaian minimum: “Pelajar hendaklah menjawab sekurang-kurangnya 4 daripada 5 soalan yang tepat.” Sekiranya pelajar hanya dapat menjawab 3 soalan dengan tepat, maka pelajar tersebut telah gagal menguasai kemahiran mengikut objektif pelajaran yang ditetapkan,

.Perbezaan antara ujian rujukan norma dan ujian rujukan criteria.

Perkara

Ujian Rujukan Norma

Ujian Rujukan Kriteria

Konsep
Ujian yang relatif yang menggambarkan prestasi kumpulan murid dalam graf yang normal.
Ujian yang menentukan peringkat pencapaian individu berdasarkan kriteria tertentu  yang telah ditetapkan
Tujuan
i)             Membandingkan preatasi antara murid dan kumpulan.
ii)            Menentukan murid sama ada lulus, gagal, cemerlang dan sederhana.
iii)           Memilih murid untuk tujuakn pengiktirafan – sijil
i)             Menentukan tahap pengusaan sesuatu kemahiran yang telah dipelajari mengikut kriteria yang telah ditentukan.
ii)            Memperbaiki pengajaran dan pembelajaran berdasarkan keputusan ujian.
Ciri-ciri soalan
Bermula soalan yang mudah kepada lebih sukar dan mempunyai diskriminasi yang tinggi.
Soalan yang hampir sama peringkat kesukaran dengan berpandukan objektif pelajaran.
Ciri-ciri ujian
Penentuan pangkat, gred bagi menentukan kelulusan murid pelbagai peringkat.
Tiada gred ditetapkan dan memadai penyataan lulus gagal.
Kandungan cakupan
Meliputi topik pembelajaran yang lebih luas.
Tertumpu kepada topik-topik tertentu yang lebih khusus.
Contoh Ujian
Peperiksaan akhir penggal, UPSR, PMR, SPM, STPM.
Ujian pendek, tugasan, latihan, soal jawab dalam bilik darjah.

SOALAN 3

Aras
Penjelasan
Contoh Soalan
Pengetahuan
Menguji kebolehan pelajar mengingat kembali fakta, erti, istilah, prinsip, hukum dan definisi yang telah dipelajari. 
Nyatakan maksud nilai-nilai murni? 
Kefahaman
Menguji kebolehan murid memahami, menukar dan menjelaskan fakta, konsep, prinsip, hukum dan teori yang telah dipelajari
Huraikan maksud nilai kebersihan fizikal dan mental?.
Aplikasi
Menguji kebolehan pelajar menggunakan fakta, konsep, hukum, teori, prinsip, pengetahuan dan kemahiran untuk menyelesaikan  masalah yang berkaitan. 
Lim seorang pelajar yang tidak mementingkan kebersihan diri dan sering tidak membasuh tangan sebelum makan.Jelaskan nilai yang sepatutnya diamalkan oleh Lim.
Analisis
Menguji kebolehan pelajar membanding dan menghuraikan faktor-faktor kesamaan, perbezaan dan perhubungan di antara satu sama lain.
Yang manakah pernyataan berikut TIDAK menerangkan ciri nilai kebersihan fizikal dan mental dengan betul? 
Sintesis
Menguji kebolehan pelajar mencantumkan, menggabungkan dan mengintergrasikan fakta-fakta atau idea-idea yang berkaitan.
Menjaga kebersihan diri, mandi, mencuci tangan dan menggosok gigi. Semua ciri yang dinyatakan adalah berkaitan dengan nilai ………………
Penilaian
Menguji kebolehan calon membuktika, menilaikan, mengesahkan, mengkritikkan, merumuskan atau memberi pendapat sesuatu pernyataan, ciptaan, karya, prinsip, teori dan sebagainya. 
Di antara nilai-nilai yang berikut, yang manakah PALING efektif digunakan untuk mendidik kanak-kanak sifat kebersihan diri?



ARAS SOALAN

ARAS PENGETAHUAN
Menguji kebolehan pelajar mengingat kembali fakta, erti, istilah, prinsip, hukum dan definisi yang telah dipelajari. 
Jenis soalan objektif jenis bekalan.
Ø  Apakah makna Raja berperlembagaan?
______________________________________


ARAS KEFAHAMAN
Menguji kebolehan murid memahami, menukar dan menjelaskan fakta, konsep, prinsip, hukum dan teori yang telah dipelajari.
Jenis soalan objektif bentuk kenyataan.
Ø  Sistem pemerintahan Kerajaan Malaysia berasaskan  ____________________.



ARAS APLIKASI
Menguji kebolehan pelajar menggunakan fakta, konsep, hukum, teori, prinsip, pengetahuan dan kemahiran untuk menyelesaikan  masalah yang berkaitan. 
Jenis soalan item betul/salah
Ø  Raja berperlembagaan merupakan salah satu konsep sistem pemerintahan Kerajaan Malaysia.
BETUL / SALAH


ARAS ANALISIS
Menguji kebolehan pelajar membanding dan menghuraikan faktor-faktor kesamaan, perbezaan dan perhubungan di antara satu sama lain.
Jenis soalan item padanan
Ø  Padankan struktur organisasi pemerintahan Kerajaan Malaysia di bawah:

Mahkamah
Parlimen
Kabinet
Perundangan
Eksekutif
Kehakiman



ARAS SINTESIS
Menguji kebolehan pelajar mencantumkan, menggabungkan dan mengintergrasikan fakta-fakta atau idea-idea yang berkaitan.
Soalan jenis item pengelasan
Badan                                                Fungsi                                                                       Jawapan
Badan Kehakiman              a.Penentuan Undang-undang Negara               (          )
Badan Eksekutif                  b. Penentuan hukuman berdasarkan
 Undang-undang Negara                                    (          )
Badan Perundangan         c. Penggubalan dasar Negara dan
Pelaksanaan kuasa eksekutif                             (          )

ARAS PENILAIAN
Menguji kebolehan calon membuktikan, menilaikan, mengesahkan, mengkritikkan, merumuskan atau memberi pendapat sesuatu pernyataan, ciptaan, karya, prinsip, teori dan sebagainya. 

Soalan jenis aneka pilihan
1)    bentuk soalan

Ø  Dimanakah antara pernyataan dibawah tidak benar tentang demokrasi berparlimen.
a)    Kerajaan Malaysia adalah dibentuk berasaskan sistem demokrasi.
b)    Penentuan dasar dan pemerintahan Negara adalah dioperasi secara perwakilan rakyat.
c)    Demokrasi berparlimen dilaksanakan oleh Raja berdaulat.
d)    Rakyat melibatkan diri dalam proses penentuan dasar dan pemerintahan Negara melalui wakil-wakil yang dipilih oleh mereka dalam pilihan raya.



2)    bentuk tidak lengkap

Ø  Mahkamah yang terdapat di Sabah dan Sarawak ialah _______________
a)    Mahkamah Syariah                                          
b)    Mahkamah Tinggi Tanah Melayu
c)    Mahkamah Tinggi Borneo
d)    Mahkamah Penghulu                         




3)    bentuk cantuman

Ø  Ciri-ciri utama dalam sistem Raja berperlembagaan ialah
I           Kuasa Raja adalah simbolik dan rakyat adalah wajib mentaat setia sepenuhnya perintah raja.
II          Raja merupakan lambang taat setia rakyat Malaysia
III         Kuasa Raja adalah diwakil dan dilaksanakan oleh Kabinet yang diketuai oleh Perdana Menteri.
IV        Pemerintahan Raja adalah berlandaskan nasihat-nasihat Majlis Kabinet.

a)    I dan II sahaja
b)    I dan III sahaja
c)    II dan III sahaja

d)    I,II,III dan IV